Maliyetler Patladı, Yolcu Kaçtı: Otobüs Sektöründe Sert Daralma

Türkiye’nin şehirlerarası otobüs filoları Avrupa’nın en büyüklerinden biri olduğu bilinen bir gerçekti,yaşanan son süreçler sektörü krize sürüklüyor. Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) Başkanı Birol Özcan durumlar ilgili sektöre dair ilk uyarılarını yaptı.

Şehirler Arası Otobüs Taşımacılığında Kritik Eşik: Sektör Daralıyor, Rekabet Gücü Zayıflıyor

Türkiye’de şehirler arası yolcu taşımacılığının temel unsurlarından biri olan otobüs sektörü, son yılların en zorlu dönemini yaşıyor. Artan maliyetler, değişen yolcu tercihleri ve alternatif ulaşım türlerinin güçlenmesiyle birlikte, otobüs taşımacılığı birçok hatta fiyat avantajını kaybetmiş durumda. Özellikle havayolu taşımacılığıyla aradaki makasın kapanması, sektördeki kırılganlığı daha da artırıyor.

Bazı güzergâhlarda uçak bileti fiyatları, otobüs biletlerinin altına inmiş durumda. İstanbul–Bodrum hattında uçak biletleri 850 TL’den başlarken, aynı hatta otobüs biletlerinin 1.200 TL’ye kadar yükselmesi, yolcunun tercihini havayoluna yöneltiyor.

Türkiye Otobüsçüler Federasyonu (TOFED) Başkanı Birol Özcan, karayolu yolcu taşımacılığının 2025 yılında son yılların en ağır sınavlarından birini verdiğini belirtti. Yüksek enflasyon, akaryakıt başta olmak üzere bakım, yedek parça ve personel giderlerindeki öngörülemez artışların sektörü sürdürülemez bir noktaya taşıdığını ifade eden Özcan, “Geçtiğimiz yıl sektör için tam anlamıyla bir var olma mücadelesi oldu” dedi. Özcan’ın paylaştığı verilere göre, D1 ve B1 yetki belgesine sahip ana firma sayısı, son beş yılda 500’ün üzerinden 300’lü seviyelere geriledi. Ayrıca Özcan, “Sektörde bireysel otobüsçülük dönemi kapanıyor” dedi. Sektör giderlerinin yaklaşık yüzde 60’ını akaryakıtın oluşturduğunu belirten Özcan, 2020 yılından bu yana yaşanan akaryakıt fiyat artışlarının bilet fiyatlarındaki artışın çok üzerinde olduğuna dikkat çekti. Özcan, “Kamu hizmeti niteliğinde bir iş yapmamıza rağmen, lüks tüketim araçlarıyla aynı fiyattan yakıt alıyoruz. ÖTV’siz yakıt uygulaması artık bir teşvik değil, sektörün sürdürülebilirliği için zorunluluktur” diye konuştu.

Seferler Azaldı, Otobüsler Otoparka Çekildi

Sektördeki daralmanın sahaya doğrudan yansıdığını vurgulayan Özcan, yolcu kaybının hızlandığını ve birçok aracın seferden çekildiğini dile getirdi. Pandemi öncesinde Esenler Otogarı’ndan günlük 1.800–2.000 otobüs çıkış yaparken, bugün bu sayının 800’lere kadar düştüğüne dikkat çekti. Bu tablo, şehirler arası otobüs taşımacılığında kapasite kullanımının ciddi biçimde gerilediğini ortaya koyuyor.

Hızlı Tren Etkisi Belirginleşti

Otobüs taşımacılığı üzerindeki baskıyı artıran bir diğer unsur ise yüksek hızlı tren (YHT) hatları oldu. TOFED Başkanı Özcan, Ankara–İstanbul, Ankara–Sivas ve Konya gibi YHT’nin aktif olduğu güzergâhlarda otobüs yolcu sayısında yüzde 35–40 oranında düşüş yaşandığını açıkladı. Bu hatlarda rekabet koşullarının köklü biçimde değiştiği ve otobüs işletmecilerinin ayakta kalmakta zorlandığı belirtiliyor.

Sektör temsilcileri, gerekli düzenleyici adımların ve destek mekanizmalarının hayata geçirilmemesi halinde, şehirler arası otobüs taşımacılığındaki küçülmenin daha da derinleşebileceği uyarısında bulunuyor.